Het Topreferent Eetstoornissen Netwerk is een samenwerkingsverband van TOPGGz-afdelingen gespecialiseerd in eetstoornissen. Gezamenlijk dragen Altrecht Eetstoornissen Rintveld, Novarum (Arkin), EEN (Emergis en Parnassia Groep), GGNet Amarum en GGZ Rivierduinen Eetstoornissen Ursula bij aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg door versterking van het veld. Het lerend netwerk, ook in relatie tot de andere topreferente netwerken, streeft naar verbeteringen in vijf aandachtsgebieden: 1) Consultatie en advies, 2) Aanbod patiëntenzorg 3) Kennisdelen, onderwijs en intervisie, 4) Onderzoek en 5) Innovatie. Met ingang van eind 2025 kent TEN een projectmanager ter ondersteuning van het netwerk. We kunnen terugkijken op een vruchtbaar 2025.
Consultatie en advies
Pilot versterking consultatie in de ggz
Akwa GGZ doet een pilot om de meerwaarde van consultatie binnen de ggz te onderzoeken en inzicht te krijgen in wat er nodig is om consultatie op de lange termijn te verankeren. Het inzetten van consultatie kan bijdragen aan kennisdeling, het verbeteren van behandelresultaten en het verkorten van behandelduur, bijvoorbeeld doordat de behandelaar zelf de behandeling kan voortzetten. dealiter is het doel dat patiënten een adequate behandeling ontvangen, op de juiste plek, op het juiste moment, zonder direct over te gaan tot opschaling. De pilot richt zich op consultatievragen voor vier patiëntgroepen: eetstoornissen, en verslaving, autisme en depressie. Zeven behandelaren van TEN-leden doen mee aan de pilot.
Impactanalyse hoogspecialistische consultatie
Er is een verkennende economische impactanalyse uitgevoerd naar de impact van hoogspecialistische consultatie, gegeven door experts van TOPGGz-afdelingen voor eetstoornissen aan professionals elders in de ggz, bij eetstoornissen (zoals AN, BN, BED). Voor het modelleren van deze impact is gebruik gemaakt van data-analyse van openbare Nederlandse bronnen, (inter)nationaal literatuuronderzoek, eigen modellering én expertopinie van de TEN-leden. We mogen stellen dat consultatie een potentieel veelbelovende interventie is met zowel klinische voordelen (gezondheidswinst voor patiënten) als systeemvoordelen (behandelcapaciteitswinst). Door het vrijkomen van behandelcapaciteit worden zorgverzekeraars aangesproken, meer nog dan op het verminderen van directe ggz-kosten. Dit kan een breekijzer zijn in zorgverkoopgesprekken. In het kader van maatschappelijke impact is het van belang om expliciet het patiëntperspectief, zoals toegankelijkheid van de zorg en vermindering van ziektelast, te benoemen.
Eenduidige communicatie consultatie en eHealth-aanbod
Alle TEN-leden plaatsen eenduidige informatie over consultatie op hun communicatiekanalen. Met in elk geval een variant voor verwijzers en andere professionals, en zo mogelijk een B2-versie voor cliënten. Naast deze informatie is ook het eHealth-aanbod op de TEN-website geplaatst.
Aanbod patiëntenzorg
Gezamenlijk klinische capaciteit benutten
Er zijn drie bijeenkomsten met opnamecoördinatoren geweest. Dit heeft geleid tot een overzicht van ieders klinische capaciteit. Doel is om ervoor te zorgen dat patiënten die een opname nodig hebben zo snel mogelijk de juiste zorg krijgen. Of in ieder geval de keuze krijgen om te wachten op een plek dichtbij of een snelle opname verder weg. En dat er door kennis van elkaars kwaliteit en vertrouwen geen stappen opnieuw hoeven te worden gedaan.
Vervolgstappen zijn om te komen tot een beschrijving van
- Wat is het aanbod van elke kliniek
- Wat zijn de indicatiecriteria
- Wat zijn de parameters en relevante zaken om mee te wegen in indicatiestelling voor klinisch behandelen of niet
- Wat zijn voorwaarden voor instroom, bijvoorbeeld eisen aan zorgkader
- Het proces hoe je dit samen gaat doen. Er wordt nog gezocht naar passende deelname, bij voorkeur per afdeling een aanmeldcoördinator en een behandelaar ‘aan tafel’.
Krachten bundelen signaleren knelpunten regionale beschikbaarheid zorg
Alle kerninstellingen hebben zich gecommitteerd aan het IZA waarin staat dat zij in de eigen regio volledig verantwoordelijk zijn voor de ggz-zorgvragen en daarbij geen exclusiecriteria mogen hanteren. Het gaat erom dat de zorg door de TOPGGz-afdeling overgedragen kan worden naar de regionale sggz als de patiënt de doelen van de hsggz-behandeling behaald heeft. De praktijk laat zien dat dit niet altijd de realiteit is. Discussie over wat dan te doen levert diverse aandachtspunten op:
- Eetstoornissen roepen geregeld onzekerheid op bij professionals over hun kunnen
- Sommige regionale ggz-aanbieders staan op het standpunt dat zij geen eetstoornisbehandeling doen
- Als een patiënt na verwijzing naar een TOPGGz-afdeling door de regionale sggz bij afschalen gezien wordt als een nieuwe verwijzing, start opnieuw een wachttijd.
Samenwerking MPU’s naar één gezamenlijk protocol
In mei vond een goedbezochte werkconferentie in het kader van samenwerking tussen de Medisch Psychiatrische Units (MPU’s) plaats. Concreet plan is om op basis van bestaande protocollen tot één gezamenlijke versie te komen voor behandeling op deze speciale ziekenhuisafdeling voor patiënten met zowel complexe somatische als psychische problemen. Naast landelijke introductie van dit protocol wil men komen tot samenwerkingsafspraken en het verzorgen van scholing. Daarnaast is extra aandacht nodig voor meer sggz-behandelcapaciteit waarbij zorg voor mensen met ernstige anorexia nervosa in de reguliere ggz moet plaatsvinden. Dit kan alleen met inzet van MPU’s én topreferente afdelingen voor eetstoornissen.
Eenduidige keuze voor transdiagnostische decision tool voor volwassenen met eetstoornissen
Er is gezamenlijk gekeken naar de (grote hoeveelheid) data die binnen Rintveld zijn verzameld over het gebruik van de transdiagnostische decision tool (TDDT18+) en de decision tool eetstoornissen (DTE18+) voor volwassenen met eetstoornissen. Hieruit komt naar voren dat de klinische indruk van het intaketeam meer overeenkomt met de uitkomsten van de TDDT18+. Ook lijkt de TDDT sensitiever voor het bepalen van de hoogspecialistische zorgvraag, gebaseerd op uitkomstpercentages de overeenkomst tussen de klinische indruk en uitkomsten op beide lijsten. TDDT18+ biedt meer ruimte voor de somatische kant - niet alleen BMI maar bijvoorbeeld ook diabetes. Conclusie: alle TEN-leden stappen over op het gebruik van de TDDT18+ voor volwassenen met eetstoornissen. TEN deed twee suggesties om een stoornisspecifieke interpretatie voor eetstoornissen toe te voegen aan de TDDT. Momenteel wordt er een TDDT18- ontwikkeld voor jongeren met psychische stoornissen voor verwijzing van het sociaal domein naar sggz. Er wordt door TEN-leden verkend of deze TDDT18- doorontwikkeld kan worden naar een TDDT18- voor verwijzing naar de hsggz, waarna mogelijk een validatie-onderzoek plaatsvindt.
Kennisdelen, onderwijs en intervisie
Werkgroep Langdurige Eetstoornissen
Er is een werkgroep Langdurige Eetstoornissen (LES) gestart. In een eerder stadium was er de nodige discussie over definities en afbakening, zoals of het gaat over Lang Bestaande Eetstoornissen of Langdurige Eetstoornissen, maar nu is duidelijk dat het zal gaan om zorg bij LES op basis van het model van ‘netwerkzorg’. Alle daarbij benodigde zorgvormen bestaan al, maar hoe willen we samenwerking organiseren, hoe realiseren we de beschikbaarheid van netwerkzorg voor LES en hoe nemen we patiënten en behandelaren mee in gebruikmaken van dit concept? De aanpak is tweeledig:
- Enerzijds het inrichten van de zorg voor deze doelgroep op de eetstoornisspecifieke afdelingen en anderzijds om de samenwerking met anderen volgens het netwerkzorgmodel. De hulpvraag is vaak breder dan de eetstoornisafdelingen kunnen bieden.
- Een beleidsdocument over wat er organisatorisch en procesmatig nodig is om dit te realiseren. Idee is dat meer afdelingen, buiten TEN, gaan participeren en er ook meer directe betrokkenheid van sociaal domeinpartijen komt.
TEN-ervaringsdeskundigen
In juli vond de startbijeenkomst plaats met de ervaringsdeskundigen. Zij zijn van harte uitgenodigd actief deel te gaan nemen aan TEN, hetgeen ook is gebeurd bij de bijeenkomsten in september en november.
Congresbijdragen
TEN heeft, in samenwerking met het Topreferente netwerk Hardnekkige depressie en het Landelijk Expertisenetwerk Autisme (LENA), een succesvolle bijdrage geleverd aan de consultatiesymposia op congressen van NVvP en WKK. Er was veel belangstelling voor, de presentaties werden enthousiast ontvangen en ook de zorgverzekeraars hebben hier kennis van genomen. Ook leverde TEN samen met LENA en CCE een succesvolle bijdrage aan het consultatiesymposium op het congres van de Nederlandse ggz. Deze workshop is herhaald op het TOPGGz-congres in het najaar.
Onderzoek
Afgelopen jaar zijn de senior onderzoekers bij elkaar gekomen voor een bijeenkomst die minimaal één keer per jaar plaatsvindt. Het doel van deze bijeenkomsten is het versterken van de samenwerking binnen onderzoeksprojecten en het gezamenlijk indienen van subsidieaanvragen, Een voorbeeld hiervan is de subsidieaanvraag voor onderzoek naar ARFID en mirtazapine, waarin Novarum het initiatief heeft genomen en meerdere TEN‑afdelingen meegeschreven hebben aan de aanvraag en hun medewerking dus hebben toegezegd. Een soortgelijke samenwerking vond plaats bij een subsidieaanvraag op het gebied van anorexia nervosa, waarbij CBT gecombineerd met mindfulness werd vergeleken met CBT alleen. Dit project werd geïnitieerd door Rintveld. Helaas is deze aanvraag uiteindelijk afgewezen. Daarnaast wordt er samengewerkt op het gebied van implementatieonderzoek naar innovatieve en effectieve interventies binnen één of meerdere TEN‑afdelingen, evenals op het gebied van gezamenlijke scholing en presentaties op congressen (zie boven). Een mogelijk idee voor de toekomst is het opzetten van benchmarking op verschillende parameters, vergelijkbaar met het LEUKK‑project van K‑EET.
Publicatie impactanalyse
Carmen Voogt heeft een artikel geschreven over de impactanalyse dat is ingediend bij het Tijdschrift voor Psychiatrie. Begin 2026 is samen met depressienetwerk en TEN als trekker een paper ingediend bij Psychological Medicine. Het plan is om vroeg in 2026 te werken aan een gezamenlijk voorstel voor een onderzoek op dit onderwerp. TEN-leden worden vermeld als consortium-auteurs en lezen kritisch mee, met in ieder geval een naam van elke afdeling.
Publicatie beddencapaciteit
Momenteel is er een paper bij Tijdschrift voor Psychiatrie onder review met betrekking tot inventarisatie naar de beddencapaciteit, beddenbezetting, wachtlijsten en opnamecriteria in klinieken en MPU’s voor volwassenen met eetstoornissen in Nederland. Doel is zicht krijgen op hoe er ingespeeld kan worden op knelpunten in het klinische zorgaanbod voor volwassenen met eetstoornissen.