Vrouwen met autisme kampen opvallend vaak met eetstoornissen en hun herstel verloopt in de praktijk vaak complexer. Nieuw promotieonderzoek van Sabrina Schröder van Altrecht Eetstoornissen Rintveld werpt licht op de oorzaak hiervan: deze vrouwen vertonen vaak een uniek ‘dubbel profiel’ in hun eetgedrag. De combinatie van klassieke eetstoorniskenmerken en autisme-gerelateerde patronen maakt hun problematiek complexer en vraagt om een fundamenteel andere benadering in de zorg.
Een dubbele strijd met voeding
Uit het onderzoek blijkt dat vrouwen met autisme en een eetstoornis enerzijds lijden aan klassieke symptomen, zoals strikt lijnen uit angst om aan te komen of eetbuien. Anderzijds wordt hun eetgedrag sterk beïnvloed door autisme-specifieke factoren, zoals sensorische gevoeligheid voor texturen of een grote behoefte aan voorspelbare eetmomenten en vaste routines.
"Dit specifieke eetgedrag is niet louter pathologisch; het kan voor deze vrouwen ook een belangrijke manier zijn om spanning te reguleren in een overprikkelende wereld," aldus de onderzoeker. "De complexiteit ontstaat vooral wanneer deze autisme-gerelateerde eetgedragingen samengaan met klassieke eetstoornisgedragingen. Juist de verwevenheid van adaptieve en eetstoornisgedreven patronen kan de behandeling uitdagend maken, met name wanneer hier in de zorg onvoldoende onderscheid in wordt gemaakt."
Cognitieve flexibiliteit en oog voor detail
Het proefschrift onderzocht tevens de rol van cognitieve flexibiliteit. Verminderde mentale flexibiliteit wordt vaak beschreven bij mensen met eetstoornissen, maar dit onderzoek laat zien dat deze vooral kenmerkend is voor mensen met autisme. Bij mensen met een eetstoornis lijkt een verminderde flexibiliteit dus met name aanwezig wanneer er ook sprake is van autisme.
Opvallend is dat binnen de groep vrouwen met autisme vooral een verhoogde aandacht voor detail samenhangt met de ernst van de eetproblematiek. Hoe sterker de focus op details, hoe ernstiger het verstoorde eetgedrag vaak is. Dit suggereert dat aandacht voor detail klinisch relevant kan worden wanneer deze, in combinatie met andere kenmerken, bijdraagt aan rigide of moeilijk veranderbare eetpatronen. Dit onderstreept het belang om in behandeling zorgvuldig te onderscheiden wanneer deze eigenschap een regulerende functie heeft en wanneer zij verweven raakt met eetstoornisgedreven gedrag.
Noodzaak voor zorg op maat
De cijfers uit het onderzoek zijn indringend: vrouwen met zowel autisme als een eetstoornis rapporteren een significant hogere psychische lijdensdruk en een lagere kwaliteit van leven dan vrouwen met enkel een eetstoornis of enkel autisme.
Huidige behandelprotocollen voor eetstoornissen zijn veelal ontwikkeld vanuit traditionele drijfveren van eetstoornisgedrag, zoals angst om aan te komen of een negatief lichaamsbeeld. In de protocollen wordt er geen rekening gehouden met autisme-specifieke behoeften die bij vrouwen met autisme mede richting geven aan het eetgedrag, zoals sensorische gevoeligheden en een behoefte aan voorspelbaarheid en routines. De bevindingen van dit proefschrift laten zien dat eetstoornissen bij vrouwen met autisme een eigen profiel hebben en vragen om zorg op maat die hier beter op aansluit.
Kernpunten van het onderzoek
- Dubbel profiel: combinatie van klassieke eetstoornisgedragingen (zoals een angst om aan te komen) én autisme-gerelateerd eetgedrag (zoals sensorische/structurele behoeften)
- Adaptief versus maladaptief: autisme-gerelateerde eetgedragingen zijn vaak regulerend, maar kunnen in combinatie met klassiek eetstoornisgedrag leiden tot een complex behandelbeeld
- Cognitie: verminderde flexibiliteit is vooral autisme-gerelateerd; aandacht voor detail hangt samen met de ernst van de eetproblematiek binnen deze groep
- Hoge lijdensdruk: deze specifieke groep ervaart de laagste kwaliteit van leven en de hoogste lijdensdruk van alle onderzochte groepen.
De titel van het proefschrift is 'Understanding Eating Behaviours in Autistic Women with Eating Disorders: Insights and Perspectives from Research and Clinical Practice'.
Voor meer informatie of een een digitaal exemplaar van het proefschrift kun je contact opnemen met Sabrina Schröder.